กระจกสื่อวิญญาณ “ออบซิเดียน” ที่โหรของเอลิซาเบธที่ 1


22

ภาพวาดจากยุควิกตอเรียน แสดงเหตุการณ์ขณะจอห์น ดี ทำการทดลองต่อหน้าพระพักตร์ของราชินีเอลิซาเบธที่ 1

กระจกที่ทำจากหินแก้วภูเขาไฟสีดำ หรือ "กระจกออบซิเดียน" (Obsidian mirror) อายุเก่าแก่ราว 500 ปี ซึ่งเคยเป็นของ "จอห์น ดี" (John Dee) ที่ปรึกษาและโหราจารย์ของราชินีเอลิซาเบธที่ 1 ของอังกฤษ ได้รับการพิสูจน์ด้วยวิธีทางวิทยาศาสตร์และโบราณคดีว่า มันเป็นกระจกสำหรับผู้ใช้ไสยเวทที่ทำขึ้นในจักรวรรดิแอซเท็ก ช่วงที่ถูกนักล่าอาณานิคมชาวสเปนรุกราน

 

ผลการศึกษาซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Antiquity ฉบับล่าสุด เผยถึงที่มาของ "กระจกสื่อวิญญาณ" ซึ่งจอห์น ดี อ้างว่าเขาเคยใช้เรียกทวยเทพและภูตผีปีศาจมาพูดคุยด้วย เพื่อทำนายดวงชะตาและมองเห็นเหตุการณ์ในอนาคต โดยการสนทนากับวิญญาณต่าง ๆ นี้ เป็นส่วนสำคัญในภารกิจค้นหาและเปิดเผยความลับสูงสุดหรือ "ปรัชญาแห่งจักรวาล" ของเขา

 

กระจกออบซิเดียนมีลักษณะเป็นทรงกลมสีดำ ทำจากหินแก้วภูเขาไฟที่ขัดมันจนขึ้นเงาและสะท้อนแสงได้ดี โดยผลการตรวจสอบกระจกดังกล่าวที่พิพิธภัณฑ์บริติชมิวเซียมในกรุงลอนดอนเก็บรักษาไว้ พบว่าเป็นหินแก้วภูเขาไฟจากเมืองปาชูกา (Pachuca) ในประเทศเม็กซิโก ซึ่งเป็นศูนย์กลางการสกัดหินออบซิเดียนของจักรวรรดิแอซเท็กในยุคโบราณ

ดร. เอลิซาเบธ ฮีลีย์ นักโบราณคดีชาวอังกฤษ ขณะส่องกระจกออบซิเดียน

ทีมนักวิจัยนานาชาติซึ่งนำโดยนักโบราณคดีจากมหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ของสหราชอาณาจักร ได้ใช้วิธีฉายรังสีเอกซ์และการวิเคราะห์ทางธรณีเคมี เพื่อสามารถบ่งบอกถึงองค์ประกอบและสัดส่วนของแร่ธาตุในกระจกออบซิเดียน ซึ่งทำให้ชี้ถึงที่มาของมันได้อย่างแม่นยำ

 

ทีมผู้วิจัยเชื่อว่า กองทัพนักล่าอาณานิคมชาวสเปนที่เข้าครอบครองดินแดนอเมริกากลางได้ก่อนชาติอื่น เป็นผู้สั่งทำกระจกออบซิเดียนเพื่อส่งมาเป็นบรรณาการแก่ราชสำนักและเหล่าขุนนางของยุโรป จนตกมาอยู่ในมือของจอห์น ดี ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญวิทยาการหลากหลายแขนงประจำราชสำนักของราชินีเอลิซาเบธที่ 1 แห่งอังกฤษ โดยเขาเป็นทั้งนักดาราศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ นักเล่นแร่แปรธาตุ นักปรัชญา รวมทั้งเป็นผู้รู้ไสยเวทและโหราจารย์ที่ราชินีเอลิซาเบธที่ 1 ให้ความไว้วางใจอย่างสูง

 

ก่อนหน้านี้ในแวดวงวิชาการโบราณคดี เคยมีการสันนิษฐานกันไว้นานแล้วว่า ความเชื่อเรื่องกระจกสื่อวิญญาณของจอห์น ดี หรือที่บางครั้งเขาเรียกว่า "แว่นส่องของปีศาจ" (Devil's looking glass) มาจากเรื่องราวของเทพ Tezcatlipoca ที่ชาวแอซเท็กบูชานับถือเป็นเทพแห่งการทำนายดวงชะตาและการใช้เวทมนตร์

เทพ Tezcatlipoca หรือเทพแห่งการทำนายดวงชะตาของชาวแอซเท็ก มีกระจกออบซิเดียนอยู่ที่ขมับ หน้าอก และเท้า

ในรูปสลักของเทพองค์นี้ปรากฏสัญลักษณ์คล้ายกระจกออบซิเดียนหลายแห่ง หรือแม้แต่ชื่อของเทพ Tezcatlipoca เอง ก็ยังมีความหมายว่า "กระจกพ่นควัน" ซึ่งสื่อถึงความสามารถในการมองทะลุสิ่งที่ถูกปิดกั้นและดูคลุมเครือ จนมองเห็นถึงความจริงอย่างชัดเจนได้ โดยบรรดาหมอผีชาวแอซเท็กต่างใช้กระจกออบซิเดียนในการทำนายทายทักด้วยเช่นกัน

ภาพเหมือนของจอห์น ดี ซึ่งวาดขึ้นเมื่อปี 1594

 

ศ. สจวร์ต แคมป์เบลล์ ผู้นำทีมวิจัยในครั้งนี้บอกว่า "การใช้กระจกออบซิเดียนของจอห์น ดี เป็นผลพวงของการนำเข้าแนวคิดจากต่างวัฒนธรรม รวมทั้งเป็นการถ่ายโอนแนวคิดจากอาณานิคมในโลกใหม่ มายังผืนแผ่นดินยุโรปในยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาการ ซึ่งตัวเขาเองมีส่วนอย่างมากในการทำให้ปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้น โดยเขาเป็นผู้ริเริ่มใช้คำว่า "จักรวรรดิอังกฤษ" หลังทำนายว่าประเทศของเขาจะมีทัพเรือที่เกรียงไกร และแนะนำเอลิซาเบธที่ 1 ให้แสวงหาอาณานิคมโพ้นทะเล"

 

"ในสายตาของจอห์น ดี แล้ว เรื่องเหนือธรรมชาติต่าง ๆ กับวิทยาศาสตร์เป็นเรื่องเดียวกัน ไม่สามารถจะแยกออกจากกันได้ และต้องศึกษาควบคู่กันหากต้องการเข้าถึงความจริงสูงสุดแห่งจักรวาล ซึ่งวิธีคิดแบบนี้เป็นของนักปรัชญาและผู้แสวงหาความรู้รอบด้านในยุคเรอเนซองส์อย่างแท้จริง" ศ. แคมป์เบลล์กล่าวสรุป

 

ที่มา : bbc news


22