เนื้อหาข่าว

"อิหร่าน" คุมเบ็ดเสร็จ! ตั้งค่าผ่านทางฮอร์มุซ เรือจ่าย 2 ล้านดอลลาร์ แลกความปลอดภัย

วันที่ 20 มี.ค. 2569 รายงานจาก Financial Times อ้างอิงข้อมูลการเดินเรือของ Lloyd’s List Intelligence ระบุว่า สถานการณ์ในช่องแคบฮอร์มุซได้เปลี่ยนจากพื้นที่ปิดล้อมทางทหาร กลายเป็นเส้นทาง “เก็บค่าผ่านทางโดยพฤตินัย” หลังจากกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามของอิหร่าน (IRGC) จัดตั้งระเบียงเดินเรือที่อ้างว่าปลอดภัยภายในน่านน้ำของตน ใกล้บริเวณเกาะลารัก โดยมีรายงานยืนยันว่า ผู้ประกอบการเรือบรรทุกน้ำมันอย่างน้อยหนึ่งรายยอมจ่ายเงินราว 2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อแลกกับการรับประกันความปลอดภัยในการผ่านเส้นทางดังกล่าว

กระบวนการเริ่มจากผู้ประกอบการต้องติดต่อผ่านนายหน้าที่อยู่นอกอิหร่าน เพื่อเจรจากับ IRGC พร้อมส่งข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับเจ้าของเรือและปลายทางสินค้า เมื่อตกลงค่าธรรมเนียมได้แล้ว ซึ่งสามารถชำระได้ทั้งเงินสด คริปโทเคอร์เรนซี หรือการแลกเปลี่ยนสินค้า ทาง IRGC จะติดต่อเรือผ่านวิทยุ VHF เพื่อตรวจสอบข้อมูลระบบ AIS ก่อนอนุญาตให้เดินเรือผ่านเส้นทางที่กำหนด

แรงจูงใจสำคัญมาจากต้นทุนประกันภัยสงครามที่พุ่งสูงถึง 1–5% ของมูลค่าเรือ ส่งผลให้เรือบรรทุกน้ำมันดิบขนาดใหญ่ (VLCC) มูลค่า 100–120 ล้านดอลลาร์ อาจต้องจ่ายเบี้ยประกันสูงถึง 3.6–6 ล้านดอลลาร์ต่อการเดินทางเพียงสัปดาห์เดียว ทำให้การจ่าย “ค่าผ่านทาง” กลายเป็นตัวเลือกที่ถูกกว่าในเชิงพาณิชย์

ขณะเดียวกัน CNN รายงานโดยอ้างเจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านว่า รัฐบาลเตหะรานกำลังพิจารณาให้ธุรกรรมสำหรับการผ่านช่องแคบนี้ต้องชำระเป็นเงินหยวนของจีนเท่านั้น ความเคลื่อนไหวดังกล่าวถูกมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของเกมเศรษฐกิจ เพื่อลดการพึ่งพาดอลลาร์สหรัฐ เลี่ยงมาตรการคว่ำบาตร และดึงจีนเข้ามามีบทบาทด้านความมั่นคงในภูมิภาค

ด้าน Lloyd’s List ยังระบุว่า มีเรืออย่างน้อย 9 ลำ รวมถึง Shivalik และ Sea Bird ที่สามารถผ่านระเบียงความปลอดภัยนี้ได้สำเร็จ แม้ยังไม่ชัดเจนว่าทุกลำต้องจ่ายในอัตราเดียวกันหรือไม่ นอกจากนี้ ยังมีเรือรบเงาของอิหร่าน และเรือจากบางประเทศที่ใช้ช่องทางการทูตโดยตรง เช่น อินเดียและปากีสถาน ที่ได้รับอนุญาตให้ผ่านโดยไม่เปิดเผยรายละเอียด

แม้รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ สกอตต์ เบสเซนต์ จะให้สัมภาษณ์กับ CNBC ว่า สหรัฐฯ ยอมให้เรือบรรทุกน้ำมันอิหร่านบางส่วนออกจากช่องแคบเพื่อรักษาเสถียรภาพตลาดโลก แต่สื่อหลายสำนักประเมินตรงกันว่า อิหร่านกำลังถืออำนาจควบคุมเส้นทางนี้อย่างแท้จริง ส่งผลให้ปริมาณเรือที่ผ่านช่องแคบลดลงจากเฉลี่ยวันละราว 100 ลำ เหลือเพียงประมาณ 2 ลำต่อวัน

ในขณะที่เรือสินค้าอีกกว่า 400 ลำยังต้องจอดรออย่างไม่มีกำหนด ต้นทุนค่าผ่านทางระดับ 2 ล้านดอลลาร์ รวมถึงค่าใช้จ่ายที่พุ่งสูงทั้งหมด กำลังถูกส่งต่อไปยังราคาน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ และสินค้าในห่วงโซ่อุปทานโลกในท้ายที่สุด